على اصغر شميم

538

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

زمامدارى او به پايان رسيد و او سه هفته بعد بدون آنكه نطقى بكند يا گزارشى از دوران زمامدارى خود بدهد ، ايران را ترك گفت و به اروپا رفت . اعلان انتخابات دوباره در ماه‌هاى جمادى الاول و رجب 1332 قمرى ، پيش از تاجگذارى شاه منتشر شده بود و هنگامى كه احمد شاه خود زمام امور را در دست گرفت ، انتخابات در جريان بود و با آنكه حزب دموكرات با انگليس‌ها روابط خوبى داشت و مأمورين بريتانيا با اين حزب در ولايات روى خوش نشان مىدادند . چنين گمان مىرفت كه در انتخابات مجلس سوم اين حزب شكست خواهد خورد و محافل سياسى معتقد بودند كه اين‌بار از حزب دموكرات كه يك حزب دست چپى اصلاح‌طلب و تندرو بود ، كسى انتخاب نخواهد شد . در اين روزها بر اثر شايعاتى كه از طرف ناصر الملك و مأمورين بريتانيا انتشار داده شده بود ، همه گمان مىبردند كه اين حزب به كلى محو و متلاشى شده است . سفير انگليس در بخشنامه‌ى محرمانه‌ى خود ، مورخ 25 ربيع الثانى 1332 قمرى ( 23 مارس 1914 ميلادى ) به نمايندگان سياسى بريتانيا در ايران نوشت ، كلك دموكرات‌ها كنده شده است . اما در حقيقت دموكرات‌ها در ولايات ريشه دوانيده و در خراسان و اصفهان و فارس و كرمان اكثريت با دموكرات‌ها بود و در انقلابات ثانوى تهران هم كه به علت شركت هفت نماينده‌ى تهران در كابينه‌ى وزرا انجام گرفت ، اكثريت قطعى نصيب دموكرات‌ها گرديد . در پايان انتخابات تركيب مجلس سوم بدين‌صورت بود : دموكرات 31 نفر ، اعتدالى 29 نفر ، هيئت علميه 14 نفر ، بىطرف كه با دموكرات‌ها ائتلاف كرده بودند 20 نفر . نمايندگان اعتدالى ناچار دو دسته شدند و يك دسته‌ى آنان با فراكسيون دموكرات ائتلاف كردند . مجلس سوم با اين تركيب روز 16 محرم سال 1333 قمرى ( 13 آذرماه 1293 شمسى ) در حالىكه آتش جنگ جهانى اول ، قسمت عمده‌ى اروپا را فراگرفته و به ايران نزديك مىشد ، به وسيله‌ى احمد شاه افتتاح شد . پس از افتتاح مجلس سوم ، حكومت مشروطه كه در دوره‌ى نيابت سلطنت ناصر الملك و پس از انحلال مجلس دوم در حقيقت از ميان رفته بود ، بار ديگر جان گرفت و در وضع جرايد و فعاليت آن‌ها نيز گرمى و شور و هيجانى پديد آمد . روزنامه‌ى نوبهار ارگان دموكرات‌ها به مديريت ملك الشعراى بهار ، روزنامه‌ى شورا به مديريت ناصر الاسلام گيلانى ، ارگان اعتداليون ، روزنامه‌ى مستقل رعد به مديريت سيد ضياء الدين طباطبايى و روزنامه‌ى هفتگى عصر جديد به رياست متين السلطنه در تهران داير شد و روزنامه‌هاى ديگرى چون ستاره‌ى ايران وابسته به حزب دموكرات و بامداد روشن هوادار اتحاد اسلام و جرايدى نظير آن‌ها نيز انتشار مىيافتند .